Minicollege – Ego en de logische niveaus

Bij deze nog een keer het minicollege over het Ego. Mocht je vragen hebben, stel ze onderaan de groepspagina van deze leerweg. Ter afsluiting heb ik nog een keer de ladder van Bateson geplaatst, waarmee RenĂ© onze bijeenkomst afsloot. Ook daar kunnen vragen over gesteld worden, evenals over de relatie tussen de twee colleges. Bedenk dat de snelste weg naar “bevrijding” het ingrijpen op het hoogste niveau is: door radicaal af te rekenen met het Ego. Toch zal dit in de praktijk voor de meeste mensen niet makkelijk zijn en zullen we de ladder zoals RenĂ© heeft geschetst op en aflopen en daarmee steeds een beetje meer kunnen loslaten en durven vertrouwen op een puur zijn zonder telkens (geforceerd) in te grijpen en vast te houden. De kunst zit hem dan in een subtiel niets-doen (zie ook het verhaal over Awareness).

Ego

Het Ego omvat alles van wat of wie wij denken te zijn.

We kunnen het onderverdelen in drie lagen:

1) Het lichaam
2) Geest / overbewustzijn
3) Awareness / subtiel bewustzijn

Al deze drie zijn niet wie wij werkelijk zijn. Daarachter ligt het Eenzijn, hetgeen wij wel zijn.

Wie wij in werkelijkheid zijn valt niet te noemen en in woorden uit te drukken. Daarom vinden we onszelf allereerst in de ontkenning. In de ontkenning van wie wij niet zijn: het Ego dus.

Laten we alle drie de lagen eens afgaan.

Lichaam

Doorgaans zeggen we dat we een lichaam hebben. Een lichaam hebben en een lichaam zijn, spreekt elkaar tegen. Je kunt namelijk niet tegelijkertijd de bezitter van iets zijn, als hetgeen je bezit.
Als we onszelf puur als een bezit zouden zien, zouden we een object zijn, overgeleverd aan de handen van anderen.
Als we onszelf als bezitter van het lichaam zien, blijft de vraag: wie is dan die bezitter van een lichaam?

Geest

De geest is waar ons denken en voelen zich bevindt en dit maakt dat we ons bewust zijn van dingen of gevoelens; bijvoorbeeld van ons lichaam.
Het bewustzijn is altijd ergens op gericht; je bent je namelijk bewust van iets.

Als ik nu zeg, kijk naar mij, ben je je weer bewust dat er iemand tegenover je staat, in plaats van dat je misschien heel hard bezig bent om hetgeen ik vertel proberen te begrijpen
Als ik zeg, voel eens waar je op zit, dan ben je je weer bewust van de stoel waar je op zit. Waarschijnlijk dacht je net niet meer na over die stoel en viel hij dus buiten jouw bewustzijn.

Het bewustzijn is dus iets dat zich verplaatst en dat zich ergens op richt. Jij bent niet hetgeen waar het zich op richt. Je bent immers niet mijn lichaam en je bent ook niet de stoel waar je op zit. Maar je bent dus ook niet het lichaam dat op die stoel zit, gezien het lichaam dus ook iets is waarvan je de aanwezigheid registreert. Met andere woorden: je kunt niet de observator en het geobserveerde tegelijkertijd zijn.

Awareness

De observator, degene die registreert, komt al meer in de buurt van wie jij bent. Je ziet dingen komen en gaan. Ook zonder je heel specifiek op iets te richten, ben je jezelf bewust van dingen. Je registreert als het ware alles om je heen, zonder op iets in te zoomen. In het Engels is hier een mooie term voor: namelijk Awareness. Dit is een hele subtiele vorm van bewustzijn, en tegelijkertijd een hele natuurlijke en ontspannen vorm.

Dit bewustzijn ligt net achter het gerichte bewustzijn. Het gerichte bewustzijn, wat je ook wel overbewustzijn zou kunnen noemen, probeert iets vast te pakken, iets te vatten of te begrijpen.

Overbewustzijn ziet een bal door de lucht vliegen en wilt het proberen te vangen.
Overbewustzijn ziet een vaas omgestoot worden en wilt hem redden.
Overbewustzijn doet heel hard zijn best om mij te begrijpen.

Waarschijnlijk voel je hem al aankomen: overbewustzijn heeft een grote kans van falen.
Je anticipeert op de bal die komt en vangt hem vervolgens niet.
Je ziet de vaas kantelen, je denkt ik moet iets doen en je bent te laat.
Je doet je best iets te begrijpen en je begrijpt het vervolgens niet.

Awareness daarentegen, is een ontspannen vorm van bewustzijn. Het is vrij van Angst en vol vertrouwen. Awareness is namelijk gewoon Zijn; zonder intenties en zonder verlangens.
Heel veel dingen gaan simpelweg vanzelf. Je hebt bijvoorbeeld iets vast, een kopje, je voelt dat je grip verlies en je spant automatisch de spieren in je hand aan om voldoende grip te houden.
Je vangt de bal zonder er bij na te denken.
Je redt de vaas, omdat je hem al zag vallen voor hij viel.
Je maakt je geen zorgen of je mij begrijpt, omdat je erop vertrouwt dat het begrip zal komen.

Bedenk dat leren tijd kost. Het willen begrijpen heeft te maken met jouw Ego. Het is namelijk een verlangen; een verlangen naar iets dat allang aanwezig is.

Ditzelfde geldt voor het verlangen om van pijn en eenzaamheid bevrijdt te willen zijn en het verlangen om niet meer te willen lijden of vast te willen blijven zitten in die eenzaamheid.

Ook deze verlangens en de gevoelens die eraan ten grondslag liggen, kun je op twee manieren gadeslaan:
1) Met een gericht- of overbewustzijn
2) Vanuit Awareness of een ontspannen bewustzijn

Vanuit de eerste zoom je in op jouw pijn of eenzaamheid waardoor de pijn en eenzaamheid erger worden en je erin gaat zwelgen.
Vanuit de tweede, registreer je de pijn, eenzaamheid of emotie en vertrouw je erop dat deze ook weer weggaat. Dit heet acceptatie en is een van de twee manieren om met pijn en emotie om te gaan.

Zie emoties en pijn als golven die komen en gaan. Er tegenin gaan kost veel moeite en energie, terwijl meesurfen vanzelf gaat. Bedenk ook dat een woeste zee altijd weer kalm wordt. De kunst is alleen nog om te leren surfen wanneer de golven er zijn. Hoe houd je jezelf staande in turbulente tijden van de geest, hoe blijf je in balans op een smalle plank in een hoge golf?

Eenzijn

Tot slot, met awareness zijn we nog niet helemaal voorbij het Ego. Het veronderstelt namelijk nog steeds een subtiele vorm van zijn dat jij aan jezelf toeschrijft en daarmee de misvatting dat jij iemand bent.

Achter awareness ligt een diepe vrede. Dit is een puur zijn dat voor iedereen hetzelfde is. Iedereen valt hier als het ware mee samen. Er is hier geen sprake meer van bewustzijn dat ergens op gericht is, dat interpreteert of dat zelfs nog registreert. Omdat het vrij van alles is, is hierin ook geen ruimte voor lijden. Het is de liefde, vrede en stilte zelf en er is geen plek lichter dan dit. Het is het leven zelf, altijd en overal aanwezig. Je kunt het niet in woorden uitdrukken, maar wel ervaren. Volgende keer gaan we hier dieper op in. Dan gaan we proberen te ervaren wat Eenzijn is.

De ladder van Bateson

Onderstaande foto is genomen tijdens een vorige leerweg. Naast missie, waar nu voor de grap mistie staat omdat het zo lastig te duiden is, zetten wij dus Awareness.

Ladder van Bateson